Categories
Uncategorized

Tongan-Fanga ki’i tokoni iiki ma’a e ngaahi fa’ee mo e tamai #32

Fehokotaki ‘a e Matu’a mo e Fanau ‘a ia ‘oku “Ta’engata”!

Ko e fanau ‘a e me’a’ofa ma’ongo’onga taha ki he fa’ahinga ‘o e tangata.

‘I he ‘aho ni te u vahevahe atu ha konga ‘o e Vahe 3 ‘o ‘eku tohi- “Embracing the Gift of Parenthood: How to Create a Loving Relationship with Your Children”.

Lava ke ma’u: ‘Amasoni mo e Barnes and Noble pea pehe ki he Xlibris.

Ko ha ki’i ‘ahi’ahi’i pe ‘eni ‘o e vahe 3: “Fehokotaki ‘a e Matu’a mo e Fanau”

“Na’e femo’uekina ma’u pe ‘a e Fine’eiki, ka na’a ne lau kimautolu takitaha ko hono ngaahi tapuaki. Na’a ne tukupa ke hoko ko ha matu’a ‘ofa mo lehilehi’i. ‘E hoko ma’u pe ‘a e Fine’eiki ko ha konga mahu’inga ‘o ’emau mo’ui.”

Vahe Tolu

Fehokotaki ‘a e Matu’a mo e Fanau

‘Oku ou ‘ilo’i

‘Oku ou ‘ilo’i ko ha me’a’ofa koe kuo foaki mai kiate au ‘i he taumu’a ma’ongo’onga pea ‘oku ta fehokotaki ‘i he taumu’a.

Ngaahi lea:

Na’e pehe ‘e Alex Haley:

“‘I he founga kotoa pe ‘e lava ke fakakaukau ki ai, ‘oku fehokotaki ‘a e famili mo hotau kuohili, halafakakavakava ki hotau kaha’u.”

Na’e pehe ‘e ‘Aokosi Napier:

“‘Oku ‘i ai ha talanoa ‘i he famili takitaha, pea ‘oku fakafotunga ‘e he talanoa ‘o e famili takitaha ‘a ‘ene ‘amanaki lelei mo e siva ‘a e ‘amanaki.”

‘Oku ou sai’ia ‘i he veesi ko ‘eni ‘o e fo’i maau.  ‘Oku ou tui ko e fo’i fakakaukau pe ia ‘e taha ‘oku ne ‘ave au mo ‘eku tama ki ha va fetu’utaki ‘oku ta’engata.  ‘Oku ou tui ko e me’a kotoa pe ‘oku tau a’usia ‘i he mo’ui ‘oku ‘ikai tupukoso pe ka ko ha palani fakalangi. ‘Oku ou tui na’e fili kimautolu ‘e he’ema fanau.  ‘Oku ou tui ‘oku tapuaki’i kitautolu ‘e he “Laumalie Ma’ongo’onga” ‘aki ‘a e faingamalie ke vahevahe kitautolu ‘i ha ngaahi founga na’e ‘ikai ke tau fakakaukau te tau malava ke fakahoko.  ‘Oku hange ‘oku hanga ‘e he natula ‘o e hoko ko ha matu’a ‘o fakatupu ha ngaahi me’a fo’ou mo makehe ‘iate kitautolu. ‘Oku hange ‘oku tau lava ‘o kataki’i mo kataki’i ‘a e ngaahi me’a na’e ‘ikai ke tau mei lava ‘o matu’uaki kimu’a pea tau hoko ko  ha matu’a. 

Fehu’i:

‘E founga fefe ha’aku toe fakapapau’i ha fehokotaki fakalangi mo ‘eku tama?

 Mahalo ko e taha ‘o e ngaahi taimi mahu’inga kiate kimaua ko e matu’a mo e fanau ke fakatoka ‘a e fakava’e ‘o ’ema va fetu’utaki mei he ta’u 0 ki he ta’u 8.  Ko e vaha’ataimi ‘eni ‘o e ha’i.  Ko e taimi ia ‘oku tau ma’u ai ‘a e faingamalie ke fakahaa’i ki he’etau fanau pe ko hai kitautolu ‘i he’enau mo’ui pea mo ‘etau falala’anga.  Ko e taimi ia ‘oku ma’u ai ‘e he fanau ha faingamalie ke a’usia ai ‘a e founga ‘e tali faka’aho ‘aki kinautolu ‘e he’enau matu’a pea ‘i he fa’ahinga tukunga kotoa pe.  Ko e vaha’ataimi ‘eni ‘oku fokotu’u ai ‘a e ngaahi ‘elemeniti mahu’inga ‘o e va fetu’utaki hange ko e falala vs. ta’efalala.

          Ko e taimi ‘eni ‘i he mo’ui ‘a ha ki’i tamasi’i ‘oku nau ‘ilo’i ai ‘a e ongo ‘oku ma’u ‘i hono ‘ofa’i, faka’apa’apa’i mo faka’apa’apa’i pea neongo ‘oku ‘ikai ke nau ‘ilo’i ‘a e ‘uhinga ‘o e ngaahi lea ko ‘eni, ka ‘oku nau ako ke fakahaa’i ‘a e ngaahi ‘ulungaanga ko ‘eni ki he’enau matu’a mo e kakai lalahi kehe ‘oku mahu’inga kiate kinautolu ‘i he’enau mo’ui.  Ko e vaha’ataimi ‘eni ‘oku tau fakamoleki ai ha taimi, ivi, mo ha ivi lahi ‘i hono ‘ohake ‘etau fanau.  ‘Oku ne ui kitautolu ke tau tukunoa’i ha ngaahi me’a lahi kae ‘oua kuo tau ma’u ‘a e ngaahi ola ‘oku fie ma’u ki hono fakatupulaki ‘o e ‘ulungaanga ‘o ‘etau fanau.  Ko e taimi ‘eni ‘oku tau ma’u ke faka’ali’ali ai kinautolu ki he ngaahi me’a fakaofo ‘o e mamani lolotonga ia ‘oku nau kei vekeveke ke feohi mo kitautolu mo a’usia ‘a e mamani ‘i he tukunga ‘o ‘etau ngaahi fakakaukau mo e ‘ilo.  ‘Oku ‘ikai tolonga ‘a e vaha’ataimi ko ‘eni ko ia fiefia heni ‘i he loloa taha te ke lava.  Ko e taimi ‘eni ‘i homo va fetu’utaki ‘oku nau ongo’i ai he ‘ikai ke ke lava ‘o fai ha me’a hala.  Kaukau ‘i he naunau ko ‘eni, koe’uhi he ‘oku ‘ikai tolonga ia ‘o ta’engata.  ‘I ho’o hoko ko e matu’a, kuo pau ke ke kamata fakatokanga’i pe ko hai ho’o tama.

 ‘I he’etau hoko ko e matu’a, kuo pau ke tau ako ke lehilehi’i mo tataki ‘etau fanau ke nau ‘ofa ‘i he faka’ofo’ofa mo e faka-‘Otua ‘o e tokotaha na’e fakatupu kinautolu ‘e he “Laumalie Ma’ongo’onga.”  Ko e vaha’ataimi ‘eni ‘o e fakalakalaka kuo pau ke fakatupulaki ai ‘e ha tamasi’i ha konisenisi.  Lolotonga e vaha’ataimi ko ‘eni, ‘oku mahu’inga ke tau ako’i ‘etau fanau ‘a e tonu mei he hala pea mo e founga ke fai ai ‘a e ngaahi fili ‘oku totonu.  Kuo pau ke tau vakai ki he vaha’ataimi ko ‘eni ko ha a’usia mo ha ngaahi faingamalie ke ‘ahi’ahi’i mo fehalaaki ke ‘ilo’i pe ko e ha ‘enau ngaahi ngaue mo e ngaahi tali.  ‘Oku nau hanga mai kiate kitautolu ke ma’u ha poupou pea lau ‘etau tali ki he’enau to’onga.   ‘Oku tau fie ma’u ke nau fakalahi kinautolu pea a’u ki ha tu’unga tau’ataina, ka koe’uhi ko ‘enau lelei  kuo pau ke ‘oua na’a tau tuku ke nau to’o ha fatongia ta’efe’unga ma’anautolu. 

          Fakamahino’i ko e me’a ‘oku ke langa hake ki ho’o va fetu’utaki mo ho’o tama lolotonga e tu’unga ko ‘eni ‘o e fakalakalaka ko e konga mo’oni ia ‘o ha palani ‘i he tafa’aki ‘o e “Laumalie Ma’ongo’onga”.  Ko e “me’a” ‘oku ne pukepuke koe ‘i honau loto mo e laumalie, pea mo e “me’a” ‘oku ne pukepuke kinautolu ‘i ho loto mo e laumalie, ‘oku mahulu hake ia ‘i he me’a kotoa pe mo e tokotaha kotoa pe ‘oku fengaue’aki ‘i ho’o mo’ui.  Ko ha fa’ahinga ‘ofa kehe ia mo ha fa’ahinga va fetu’utaki kehe, pea ‘oku ‘ikai lava ke fakatataua ia ki ha toe me’a kehe ‘oku tau a’usia. ‘Ai ke tau’ataina ma’u pe ‘a e ngaahi laine fetu’utaki.  Mei he me’a ne u a’usia, te u lava ‘o talaatu ‘oku ‘i ai e taimi ‘oku tau fufū ai ‘etau ngaahi ongo mo e holi kae lava ke ‘ahi’ahi’i pe ‘e he’etau fanau. He ‘ikai lava ke tau fakasi’isi’i kinautolu mei he ngaahi a’usia ‘oku hoko ko e konga ‘o ‘enau fononga.  Kuo pau ke tau ‘oange kiate kinautolu ha feitu’u ke nau fai ai ha ngaahi fili ‘o a’u ai pe ki he taimi ‘oku hange ai ‘oku nau fai ha ngaahi fili ‘oku hala.  Ko ’emau lotua ‘e hanga ‘e he ngaahi a’usia ‘oku nau fili ‘i he’enau fili pe ‘ikai ke nau fai ha me’a, ‘o ‘ai ke nau lava ‘o tali ‘a e ui ‘oku nau a’usia ‘i honau iku’anga.

Lei mo ‘ene ki’i pusi ko “Ashley”.

‘I he’enau kei iki, ‘oku ‘ikai ke tau ‘ilo pe ko hai te nau a’usia. ‘Oku ‘i ai hotau fatongia ke siofi kinautolu ‘i he’enau fengaue’aki mo honau mamani; ke ma’u ha ngaahi tokoni ki he founga ‘e lava ke tau poupou’i ai kinautolu ‘i hono fakatupulaki ‘enau ngaahi me’afoaki mo e fakakaukau fekau’aki mo ‘enau “ui ki he iku’anga”.

heart4kidsadvocacyforum's avatar

By heart4kidsadvocacyforum

I am an advocator for children and families with an intention of rising up to enlighten the world of the value and urgency there is to make our children a global priority. We are their past, their present and their future. We must Stand up! Speak up! Show up on their behalf. Join us through our website: heart4kidsadvocacy.org

Leave a Reply

Discover more from Heart4kidsadvocacyforum's Blog

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading