Heart4kidsadvocacyforum's Blog

Ko e hā e me’a ‘oku fie ma’ú pea ko hai kuo pau ke ke hoko ki ai ke tokoni’i e fānaú ko ‘enau faiakó?

Kuo pau ke ke manava’ofa.

Ko e taha ‘eni ‘o e ngaahi ‘ulungaanga fakalakalaka ‘oku ‘ikai ke ‘i ai ha feitu’u ke fai ai ha felotoi pe hoko ko ha faiako ‘oku ‘ikai ke ne ma’u ‘a e manava’ofa ko ha konga fakanatula ‘o ‘enau mo’ui.  Ko ha fekau ke lava ‘o manava’ofa mo manava’ofa ki ho’o fanau ako ‘i ho loki ako kae lava ke nau hoko ko ha faiako mo’oni.  Ko e malava ko ‘eni ke manava’ofa ki he ni’ihi kehé, tautautefito ki he fānaú ‘oku ‘ikai ko ha me’a ia ‘e lava ke ako’i, ka ‘e lava ke fakatupulekina mo tanumaki ia ‘i he’etau ngaahi polokalama fakafaiakó. ‘I he taimi lahi, ‘oku ngalo ‘iate kitautolu ko e kakai ko ia ‘oku nau ‘alu ki he ngaue fakafaiako ko e tangata pea kuo nau a’usia ha ngaahi me’a ‘i he mo’ui kuo nau o’i mo fokotu’utu’u kinautolu ke nau a’usia ‘a e tu’unga ‘oku nau ‘i ai ‘i he’enau hoko ko e kakai lalahi.  Me’apango, he ‘oku ‘ikai ke tau ma’u ha matapa sio’ata ke sio ki he’enau mo’ui ke sio pe ko e ha e ngaahi a’usia mo e traumas kuo ne uesia ‘enau mo’ui ‘o a’u ki ha tu’unga kuo holoa ai e me’afoaki ‘o e ongo’i mo e manava’ofa. 

‘Oku tau tu’u laveangofua ki he ngaahi me’a ‘oku hoko mo e ngaahi tukunga ‘oku ‘ikai ke tau lava ‘o mapule’i pea kapau ‘oku ‘ikai ke tau ‘ilo fe’unga ‘i he’etau mo’ui ke ‘ilo’i ‘oku ‘ikai totonu pe fie ma’u ke tau tokanga ki he mamahi ‘o e ngaahi a’usia kovi ko ia, ‘oku tapuni leva ‘a e fakaava mo e ongo ki hotau loto pea tapuni’i ‘a e founga mo e ngaahi me’angaue ki he Fakamo’ui.  ‘Oku tau mo’ua kiate kitautolu, pea ko e fānau kuo ui kitautolu ke tau ngāué ke vakai’i kitautolu pea mo ongo’i faka’aho ma’u pē ‘a e ongo ‘oku tau ma’u ‘i hotau laumālié.  He ‘ikai ke tau lava ‘o toho ‘etau fanga talakone ‘o e manavasi’i, loto mamahi, si’isi’i ‘a e mahu’inga’ia ‘iate kita, ‘ita, ta’efiemalie, mo e mamahi ‘oku tupu mei he ngaahi me’a ni, ke ne falute ‘a e tu’unga ‘oku tau ‘i ai ‘i he lotolotonga ‘o e fanau.  ‘Oku tau tu’utu’uni ‘a e fakalakalaka fakapalofesinale ma’a e kau faiako, ‘a ia ‘oku mahu’inga koe’uhi ke nau tu’u ma’u mo ‘aonga ‘i he’enau ‘ilo mo fakalahi ‘enau ngaahi taukei fakafaiako, ka ko e me’a ‘oku tau tuku ki he faingamalie ko e fakalakalaka fakalaumalie pe fakatautaha ia ‘a ‘etau kau faiako.  ‘Oku fie ma’u ke fai e fakalakalaka fakatāutaha ko ‘ení ‘i hono fokotu’utu’u ke fenāpasi pe koniseti mo ‘enau fakalakalaka fakapalofesinalé.  

‘Oku faingofua ‘aupito ‘a e fekau ke ako’i ki he fanau  ‘a e naunau fakalesoni kuo vahe ke ne fafanga ‘a e fakamatala mo e ngaahi fie ma’u fakasitetisitika ke fakahaa’i ‘a e lavame’a faka’atamai ‘a e fanau ako, ‘oku ‘ikai ma’u ‘e he kau faiako ha taimi ke fakatupu ai ha ‘atakai ‘oku fakatefito ‘i he fanau koe’uhi ke ‘i ai ha hokohokope ‘ikai potupotutatau lahi ‘e lava ke ma’u ai ‘e ha faiako ha va fetu’utaki mo ‘enau fanau ‘i ha loki ako ‘a ia ko ‘enau “feitu’u fakahaofi ‘aho” ‘oku kau kiate kinautolu.  ‘Oku fie ma’u ke tau kumi ha ngaahi founga ke poupou’i ai ‘a e kau faiako ‘i he’enau hoko ko honau ivi kakato ko ha tokotaha mo’ui lelei, fiefia, mo kakato, koe’uhi he ‘oku fakafalala ‘a e lelei ‘a ‘etau fanau ki ha va fetu’utaki lelei, faka’apa’apa, mo manava’ofa mo e tokotaha ‘oku tau tufa ki he’etau fanau ‘i he houa ‘e 8 he ‘aho, ‘aho ‘e 5 he uike.  ‘Oku ‘ikai ke tau ‘i he loki ako koe’uhi ke mahu’inga hono fokotu’u ha va fetu’utaki mo e faiako ho’o fanau.  Manatu’i ke vahevahe ho’o malava ke manava’ofá ki he kakai kotoa pē ‘e fetaulaki mo ho’o fānaú ‘i he ‘ātakai ‘o e ako ko iá.  Manatu’i ke ke faitotonu mo ongo’ingofua foki ‘i ho’o kau mo fengaue’aki mo e kau ngaue ‘i he ‘apiako ho’o fanau.  ‘Oku hepi ‘a e kau ngaue ‘i he ako mo’ui lelei ke ma’u ‘a e fakalaumalie ho’o fanau pea mo e a’usia ‘a e tamasi’i ko ia ‘i he ako mo e ako.   ‘Oku fie ma’u ke fakahaa’i ‘e he’etau kau faiakó ‘a e manava’ofá ki he’etau fānaú ‘i he’enau hoko ko e fa’ifa’itaki’anga ki he’etau fānaú ‘i he ‘aho kotoa pē.  Manatu’i ‘a e mātu’á mo e kau faiakó, ‘oku fakatupu ‘e he manava’ofá ‘a e manava’ofá.