Posted by: heart4kidsadvocacyforum | April 9, 2025

Tongan Day 3-‘Aho 3 Ko e Saame Uofulu ma Tolu

Ko e ‘akau pe kitautolu ‘e taha ‘o e mo’oni pea ‘oku tau fehokotaki  pea ‘oku fakataipe ‘e hotau ngaahi aka  hotau malohi ‘i he’etau uouangataha mo e taumu’a.

‘Aho Pulelulu 3: He ‘ikai te u fie ma’u.  (Tokonaki)

Ko ha me’a’ofa fakaofo ke tau ‘ilo’i ko e me’a kotoa pe ‘oku tau fie ma’u mei hono fafanga’i hotau sino, ‘a e ngaahi ‘akau fakamo’ui ‘oku lahi ‘i natula, ‘a e lahi ‘o e me’a ‘oku tau malava, ‘a e loloto ‘o e ngaahi me’a ‘oku fakahaa’i ‘e hotau laumalie, ‘a e ngaahi ma’u’anga tokoni fakanatula ‘oku ‘ikai ngata pe ‘i hono fafanga’i hotau sino,  ka ko e malu’anga mo e malu’i mei he ngaahi ‘elemeniti ‘o e fonua, ki he tu’unga fakatu’asino ‘o hotau sino ke nofo’i hotau laumalie ‘i he’etau mo’ui ‘i he’etau mo’ui ‘i he mo’ui kotoa pe ‘oku tau fie ma’u mo poupou’i ‘etau mo’ui ‘i he mamani.  ‘Oku ne fakahaa’i mai ‘a e taumu’a mo e tokanga ki he fakaikiiki na’e fai ‘e he “Laumalie Lahi” ke fakapapau’i ‘oku tokanga’i kitautolu.  ‘ Oku ‘ ikai nai ke tau ongo’i ‘ i hotau tu’unga fakaetangatá ‘ oku tau ma’u ‘ a e me’a kotoa ‘ oku tau fiema’ú, ka ‘ oku tau ma’u ‘ a e me’a kotoa pē ‘ oku tau fiema’ú.  ‘Oku tokoni’i kitautolu pea ‘oku fie ma’u ke tau fevahevahe’aki ke fakapapau’i ‘oku ma’u ‘e he tokotaha kotoa pe ‘a e me’a ‘oku nau fie ma’u ke tauhi ‘aki ‘enau mo’ui.

He ‘ikai ke tau lava ‘o tali ‘a e mo’ui mei ha tu’unga ‘o e masiva mo e fakangatangata.  ‘Oku ‘i ai ha ni’ihi koe’uhi ko ‘enau ongo’i ta’emalu mo e fie ma’u ke ma’u ha malohi ‘oku fakatupu ‘e he manumanu mo e ngaahi to’onga ma’u me’a ‘oku ‘ikai fie ma’u, feinga ke fakaloto’i kinautolu mo e ni’ihi kehe ‘oku ‘ikai fe’unga ia ki he tokotaha kotoa pe.  ‘Oku ‘ikai ke ngaue pehe ‘a e “Laumalie Ma’ongo’onga”!  Ko e fakamatala hala ko ‘eni ‘o e masiva mo e fakangatangata ‘oku ne fakatupu ‘a e moveuveu, puputu’u, mo e taufehi’a lahi ‘i hotau mamani.  Ko e ivi kovi ko ‘eni ‘oku ne ma’u ‘a e loto ‘o e ni’ihi fakafo’ituitui mo e ngaahi kautaha ko ‘eni ‘oku fu’u manumanu, ‘oku ‘i ai ia ‘i he taimi na’e kole koe’uhi he ‘oku ‘ikai tolonga ‘a e tetetete ko ia.  ‘Oku hange ‘oku ‘i ai e taimi ‘oku mohe ma’u ai ‘a e fa’ahinga ‘o e tangata pea ‘oku mohe ‘a e ‘atamai ‘i ha tu’unga mohe. 

‘Oku hoko leva ha mana pea kamata ‘a e ngaahi me’a ‘oku ne faka’aaki kinautolu ki he mo’oni pe ko hai kinautolu mo e me’a ‘oku nau taau mo ia.  ‘Oku hange ia ‘oku ‘i ai ha me’a ‘i loto ‘iate kitautolu ‘oku toe fakaake pea tau sio ki he mo’oni ‘o ‘etau fetu’utaki mo e “Laumalie Lahi” pea mo e loloto mo e tu’uloa ‘o e ‘ofa ko ia ‘iate kitautolu.  Ko ha ‘ofa ‘oku ne lilingi kotoa kitautolu ‘oku ne fakatupu ke tau fesiofaki ‘i he “mama” ‘o ‘etau fetu’utaki mo e ni’ihi kehe.  ‘Oku hoko mai ‘a e holi ko ‘eni ke fetauhi’aki mo fakautaha ko ha fa’ahinga ‘o e tangata.  ‘Oku ou sio ki he fakaake ko ‘eni ‘i hotau kaha’u.  ‘Oku ou sio ki he ngaahi tala’ofa na’e fa’u ‘e he “Laumalie Ma’ongo’onga” ma’a e fa’ahinga ‘o e tangata ‘i he taimi na’e fa’u mo fa’u ai kitautolu.  Ko ha tala’ofa ia ko e “Laumalie Ma’ongo’onga” na’e ‘ikai ngata pe ‘i he’etau lelei, ka ki he lelei ‘a e ‘univesi.  Hange pe ko hono foaki mai kiate kitautolu ‘a e palanite ko ‘eni mo e ni’ihi kehe, ‘oku tau hoko ko ha me’afoaki na’e foaki ‘e he “Laumalie Ma’ongo’onga” ki he “Laumalie Ma’ongo’onga”.  Na’e ‘ikai ke mau hoko ko ha taha ‘i he ‘atamai ‘o e “Laumalie Ma’ongo’onga”.  Na’a mau tomu’a fakakaukau!  Ko ha misi kimautolu na’e fakahaa’i!  Ko hono fakatupu kitautolu ‘aki ‘a e ngaahi ‘elemeniti ‘o hono tu’unga pe ‘o’ona, ko e ‘ofa haohaoa mo e ta’esiokita. 

Kuo lahi fau e ngaahi founga kuo feinga ai ‘a e “Laumalie Lahi” ke fakahaa’i mai kiate kitautolu “‘E ‘ikai te tau masiva”!  Ko hotau fatongia he taimi ni ke fakapapau’i ‘oku mo’oni ia ki he fa’ahinga kotoa ‘o e tangata.  Kuo ‘osi ‘omai ‘a e ngaahi ma’u’anga tokoni, ko e tokanga’i mo e fevahevahe’aki ‘oku ‘i hotau “fakamaau’anga ” he taimi ni.  He ‘ikai ke tau kei fakafalala ki he ngaahi pule’anga mo e ngaahi lao ke feau e ngaahi fie ma’u ‘a e fa’ahinga ‘o e tangata kapau ‘oku ‘ikai ngata pe ‘i he’etau mo’ui ka ke tau tupulaki mo mo’ui ‘aki ‘a e mo’ui na’e tala’ofa ki he fanau kotoa ‘o e “Laumalie Lahi” – ‘i he’eku pehe ko e fanau ‘oku ou ‘uhinga mo’oni mo fakatataa, koe’uhi ‘i he vakai ‘a e “Laumalie Lahi”, ko kitautolu kotoa pe ‘a ‘etau ‘uluaki taumu’a.  ‘Oku mahino ki he matu’a koe’uhi he ‘oku tatau ai pe pe ko e ha e ta’u motu’a ‘o ‘enau fanau, ‘o a’u pe ki he taimi ‘oku nau lalahi ai-‘oku lau kinautolu ‘e honau loto mo e laumalie ko ‘enau fanau.  ‘Oku tau mo’ua ki he “Laumalie Ma’ongo’onga” ke tau fetauhi’aki mo ‘ilo’i ‘a e mo’oni ‘oku ‘ikai ko e palopalema ‘a e “tokonaki”, ka ‘oku tau ‘i ai!

Ashé!  Ashé!  ‘Emeni!


Leave a comment

Categories