Posted by: heart4kidsadvocacyforum | July 17, 2025

‘Tongan-Oku ou lea ‘aki pe ‘a e Ngaahi Fakamatala meia Peti #-124

‘E lava pe ke u hala, ka ‘oku hange ‘oku to’o ‘e hotau pule’anga mei he masiva ke foaki ki he koloa’ia! Ko e ha ‘oku hoko ai?

‘Oku ‘ikai ngaue ‘eni!

Ngaahi Fakakaukau mei Hoku Laumalie ki Ho Loto

Ko ha palopalema motu’a ia mei he kamata’anga ‘o taimi ‘a e fakakaukau ma’u pe ‘a e kakai ma’ulalo ‘i he sosaieti ‘oku ‘ikai ke nau ma’u ha malohi, pa’anga mo ha pule fe’unga.  ‘Oku mahulu hake ‘a e ongo’i ta’e’aonga ‘i he’enau mo’ui mahalo ‘oku ‘ikai lava ke feau pe ma’u ‘a e ava ‘oku nau feinga ke fakafonu ‘aki ‘a e ngaahi me’a fakamatelie pea mo ha ongo’i hala ‘o e malohi mo e pule’i ‘o e mo’ui ‘a e ni’ihi kehe.  ‘I he taimi ‘oku tau ‘ilo ai ‘oku fe’unga pe pea ‘e lava ke fakafonu ‘a e ngaahi me’a ‘oku ‘ata’ata ‘i he’etau mo’ui ‘o kapau te tau feinga ke ma’u ha mahino mei fe ‘a e me’a ‘oku tau malava ke fiemalie mo kakato. 

Mahalo kapau te tau ‘alu totonu ki loto ‘o vakai’i ‘a e tu’unga ‘o ‘etau mo’ui, te tau lava ‘o tali ‘a e fo’i mo’oni ‘oku ‘i ai ha ava ‘i he’etau mo’ui ‘i he taimi ‘oku ‘ikai ke tau fetu’utaki ai mo fenapasi mo e “Ko e Ma’u’anga Tokoni ‘e Taha”, “Ko e Ma’u’anga Tokoni ‘e Taha”, “Laumalie Lahi”.  Kuo pau ke ‘i ai ha fakava’e ‘i he’etau mo’ui ke tau ongo’i ‘oku ‘ofa’i mo tokanga’i kitautolu ‘o mahulu hake ‘i he me’a ‘oku tau lava ‘o sio mo ala ki ai.  ‘Oku ‘ikai ke tau kakano toko taha pe!  Ko e “Kau Laumalie” kitautolu ‘oku tau fie ma’u ‘a e fehokotaki fakalangi ko ia. 

‘I he taimi ‘oku tau fakava’e ai ‘i he va fetu’utaki ko ia pea ma’u ha fakakaukau ‘oku ne poupou’i ‘etau holi ke fakaava mo ma’u ‘a e va fetu’utaki ko ia, ‘oku tau lava ai ‘o toe fetu’utaki ki he ma’u’anga tokoni fakalaumalie ko ia na’a tau ma’u ‘i he’etau kei si’i.  ‘Oua na’a tuku ke talaatu ‘e ha taha na’e ‘ikai ke tau ongo’i mo mahino ‘i he’etau kei si’i ‘a e ‘elito ‘o e va fetu’utaki ko ia, koe’uhi he na’a tau ma’u ia.  ‘Oku mamata mo a’usia ‘e he fanau ‘a e ngaahi me’a kuo ngalo ‘iate kitautolu. 

‘Oku ‘ikai ha founga ke tau keli ai kitautolu mei he luo ko ‘eni ‘o e ‘ulungaanga ta’e-faka’otua ka ke tau longomo’ui mo le’o fekau’aki mo e ngaahi me’a fakamamahi ‘oku fai ‘o hange ko e “folofola ‘a Kalaisi” ‘o e si’isi’i taha ‘o kinautolu ko ‘eni- ‘a hotau masiva, ‘ikai ke nau ma’u ‘a e totonu, ‘a kinautolu ‘oku fakamavahevahe’i, pea mo kinautolu ‘oku nau tali ‘a e laulanu mo e taufehi’a.  He ‘ikai lava ke tau tu’u pe ‘o ‘ikai ngaue ma’a hotau kainga.  Kuo pau ke fakalelei’i tu’o taha pe ‘a e to’onga ko ‘eni ‘o e kaiha’a ‘o e masiva mo e kau ngaue ke ‘aonga ki he tu’umalie mo e ta’eala ki ai.

Ko hotau fatongia ko e tangata’ifonua fakamamani lahi ke ‘ekea meiate kitautolu ‘a e kau pule fakamalohi ko ‘eni pea toe fokotu’utu’u fo’ou ‘etau ngaahi tu’unga ‘ulungaanga mahu’inga, ngaahi founga fakapolitikale, mo e founga ke potupotutatau ‘a e mafai.  ‘Oku ‘i ai ‘a e founga ‘e poupou’i ai ‘a e ‘asenita ko ‘eni ki ha founga pule fakaaoao koe’uhi ke nau lava ‘o fakafonu honau kato ‘i he’etau fakamole.  Kuo pau ke tau fakamahafu kitautolu ‘aki ‘a e ‘ilo.  KUO pau ke tau lau ‘i he vaha’a ‘o e ngaahi laine pea keli hake ‘a e mo’oni ‘o e me’a ‘oku fafanga’i kitautolu ke fakavaivai’i hotau ngaahi ongo’anga pea ‘ai ke tau mole ‘a e mole ‘o e mo’ui.  ‘Oku kau kakato hotau fonua ‘i he “Tau Fakalaumalie” pea ‘oku tau feinga ke ma’u ‘etau mo’ui mo ‘etau fa’unga pule’anga fakatemokalati. 

‘Oku ou kole ki he tokoni ‘a e “Laumalie Ma’oni’oni”, Angles, Ancestors, Mother Nature, mo e ngaahi me’a ma’oni’oni kotoa pe ‘i he ‘univesi ke nau tokoni’i kitautolu. 


Leave a comment

Categories