Posted by: heart4kidsadvocacyforum | January 9, 2026

Arabic-Ingxoxo ekhanda lami- # 5-UBUNTA

Ukubamba umhlaba ndawonye akusona isibopho sabo

Lapho “uMoya” ekhuluma, “ngilalela futhi ngikwenze”!

Izingane azikhuliswa ngabazali bodwa

Kufanele baphakanyiswe kumongo ukuze babe yinto eza kuqala esintwini. 

Ubunta iyigugu elingcwele eligxile ngokwesiko emasikweni amaXhosa kanye namanye amasiko aseNingizimu Afrika.  Ithwala ingqikithi engcwele evezwe ngokomoya, ngokuziphatha, nangokwemphakathi. Ubunta- “Ngingoba sikhona”.  I-Ubunta iveza inkolelo yokuthi ubuntu bomuntu abunakuhlukaniswa nobuntu babanye.  Ubunikazi bethu, isithunzi sethu kanye nenhloso yethu yakhiwa ngobudlelwano, hhayi ukuhlukaniswa. Ubunta ngesiXhosa ingafingqiwe ngokuthi-

“Umnta ngumntu ngabunta”- “Umuntu ungumuntu ngabanye abantu”. Lokhu akuyona i-metaphorical, kuyindlela yokuphila.  Izindinganiso eziyisisekelo ze-Ubunta yizindinganiso esingazibona futhi ezibalulekile ukuthi sizinamathele manje kunanini ngaphambili.  Sibukela isikhathi esigcwele, ngesikhathi sangempela, ukubhujiswa kwempucuko yethu kanye nezidalwa zethu ezisengozini kakhulu- izingane zethu- ezizama ukuyibamba ndawonye ngenkathi sibonakala simi sikhubazekile ngokungakholwa futhi sicubungula okudingeka sikwenze ukuvikela imiphumela emibi yalokhu kwakhiwa komphakathi wethu. 

Yiziphi lezi zindinganiso eziyisisekelo?  Lezi zindinganiso eziyisisekelo yilezi –

Ukuxhomekeka

Isihawu Nozwela

Isithunzi Somuntu

Ubulungiswa bokubuyisela

Lo mqondo wokuxhomekeka kusinikeza ini? Kusivusa eqinisweni lokuthi sikhona ngoba umphakathi ukhona.  Inhlalakahle yomuntu ngamunye ayinakwenzeka ngaphandle kwenhlalakahle ehlangene.

Lo mqondo wozwela nozwela usinikeza ini?  Kuvusa ngaphakathi kwethu iqiniso lokuthi

Ukulimaza omunye kuwukunciphisa wena.  Ukunakekela omunye kusho ukubuyisela konke.

Lo mqondo wesithunzi somuntu usinikeza ini?  Kuyasigxilisa ukuthi wonke umuntu uphethe ukubaluleka kwangaphakathi futhi kungakhathalekile ubudala, isikhundla, ikhono, noma indima.

Kungani ubulungiswa bokubuyisela bubalulekile njengenani okufanele sibe nentshisekelo ekwenzeni ubuntu bethu?  Ubulungiswa bokubuyisela buyigugu elibalulekile okufanele ulinikeze ngoba “I-Ubuntu ibeka phambili ukuphulukiswa ngaphezu kwesijeziso, ukubuyisana ngaphezu kokuphindisela.

Kuningi okumele sikucabangele ukuthi sizobhekana kanjani nalesi siphithiphithi nesiphithiphithi esiqhubekayo enhlalakahleni yesintu futhi ikakhulukazi izingane zethu ezizodla ifa lale planethi.  Kuzodingeka sinqume ukuthi singawasebenzisa kanjani la manani ekwakheni kabusha izimpilo zethu ngemuva kokuthi ukuqwashisa kokudlidliza kuthuthele endizeni ephakeme yokuphila futhi siqale ukufuna iqiniso, sithole iqiniso, futhi sime sisekelwe “eQinisweni”.  Kuzodingeka sibuyele ezingqondweni zethu njengeqembu.  Kufanele siqale ngokuphulukiswa emindenini yethu.  Kuzodingeka siqale ukugxilisa lezi zindinganiso eziyigugu ezinganeni zethu.  Kuzodingeka sibonise lezi zindinganiso ekusebenzelaneni kwethu kwansuku zonke. Lokhu kufanele kube umkhankaso ezingeni lomhlaba wonke.  Sidinga ukuqala imiphakathi lapho singaqala khona ukuxoxa ngalokho esikufunayo thina, imindeni yethu, imiphakathi yethu, izwe lethu kanye nomhlaba ngoba noma ngabe sihlukaniswa kanjani ngokuhlelekile singaba “izakhamizi zomhlaba wonke” futhi asisodwa kule “Mpi Engokomoya” engasenza sikholwe ukuthi asiyona “ingxenye yokubamba”.  Ngakho-ke ake “umsebenzi uqale”.


Leave a comment

Categories