Go tshwara lefatshe mmogo ga se maikarabelo a bone

Ka tsela ejwalo “Moya o Halalelang” o reetsa mme o dire.”
Bana ga ba godisiwe ke batsadi ba le nosi.
di tshwanetse go godisiwa go ya ka maemo a a kwa godimo gore di tle pele mo bathong.

Ubunta ke boleng jo bo boitshepo jo bo tseneletseng mo setsong sa BaXhosa gammogo le ditlwaelo tse dingwe tsa Borwa jwa Aforika. E na le bokao jo bo boitshepo jo bo tlhalosiwang mo semoyeng, ka maitsholo le mo setšhabeng. Ubunta- “Ke ka ntlha ya gore re teng”. Le fa go ntse jalo, Batswana ba dumela gore botho jwa motho ga bo a tshwanela go kgaoganngwa le jwa batho ba bangwe. Boikaelelo jwa rona, seriti sa rona le maikaelelo a rona di tlhamiwa ka botsalano, e seng ka go itlhaola. Ka SeXhosa go ka sobokanngwa jaaka –
“Umnta ngumntu ngabunta”- “A person is a person through other persons”. Ga se tsela ya go tshela – ke tsela ya go tshela. Melaometheo ya motheo ya Ubunta ke melawana e re ka e supang mme e botlhokwa gore re e obamele gone jaanong go feta le fa e le leng pele. Re lebeletse nako e e tletseng, ka nako ya nnete, tshenyego ya tlhabololo ya rona le dibopiwa tsa rona tse di bokoa thata – bana ba rona – ba ba lekang go e tshwara mmogo fa re ntse re lebega re eme re sa dumele mme re baakanya se re tshwanetseng go se dira go thibela ditlamorago tsa go senyega ga setšhaba sa rona.
Melaometheo eno ya konokono ke efe? These core values are –
Interdependance
Kutlwelobotlhoko le kutlwelobotlhoko
Seriti sa Botho
Tshiamo ya Tsosoloso
Kgopolo eno ya go ikanyega e re naya eng? E re tsosa mo boammaaruring jwa gore re le teng ka gonne setšhaba se teng. Boitekanelo jwa motho ka nosi ga bo kgonege kwa ntle ga boitekanelo jwa setlhopha.
Boikutlo jono jwa kutlwelobotlhoko le kutlwelobotlhoko bo re naya eng? E tsosa mo teng ga rona boammaaruri jo bo
Go utlwisa yo mongwe botlhoko ke go ikgobatsa. Go tlhokomela yo mongwe ke go busetsa sengwe le sengwe.
Boikutlo jono jwa seriti sa botho bo re naya eng? E re ruta gore mongwe le mongwe o na le boikarabelo jwa go sa kgathalesege dingwaga, maemo, bokgoni kgotsa seabe.
Ke ka ntlha yang fa go le botlhokwa gore re nne le seabe mo tirong ya rona ya go rera ka tsela e e siameng? Restorative Justice is an important value to ascribe to because “Ubuntu prioritizes healing over punishment, reconciliation over retribution.
Re na le dilo di le dintsi tse re tshwanetseng go di ela tlhoko gore re tlile go lebana jang le dikhuduego le tlhakatlhakano e e tswelelang mo boitekanelong jwa batho mme segolobogolo bana ba rona ba ba tla ruang lefatshe leno. Re tla tshwanelwa ke go swetsa ka gore re ka dirisa jang melawana eno mo go ageng matshelo a rona sešwa morago ga gore segakolodi sa vibrational se fudugele kwa maemong a a kwa godimo a go nna teng mme re simolole go batla boammaaruri, go bona boammaaruri, le go ema mo “Boammaaruring”. Re tshwanetse go nna le seabe mo ditirong tsa rona jaaka setlhopha. Re tshwanetse go simolola ka go fodisa malwapa a rona. Re tshwanetse go nna le seabe mo dilong tseno tse di botlhokwa mo baneng ba rona. Re tshwanetse go bontsha melaometheo eno mo ditirisanong tsa rona tsa letsatsi le letsatsi. Seno se tshwanetse go nna letsholo mo maemong a lefatshe ka bophara. Re tshwanetse go simolola ditšhaba tse re ka simololang go buisana ka se re se batlang ka rona, malapa a rona, baagi ba rona, naga ya rona le lefatshe ka gonne go sa kgathalesege gore re itlhaola jang re “Baagi ba Lefatshe” mme ga re rosi mo “Ntwa ya Semowa” e e ka dirang gore re dumele gore ga re “karolo ya sepolotiki”. Ka jalo a “tiro e simolole”.
Leave a comment